مهرمنیر جهانبانی احیا کننده “سوزن دوزی بلوچ در ایران”

طراح لباس فرح پهلوی
آوریل 8, 2021
Show all

مهرمنیر جهانبانی احیا کننده “سوزن دوزی بلوچ در ایران”

ماه-منیر-جهانبانی-و-سوزندوزی-لباس-فرح

مهرمنیر جهانبانی طراح لباس فرح پهلوی و احیا کننده ” سوزن دوزی بلوچ در ایران ” بانوی کار آقرین عاشق هنر و سرزمین ایران که این هنر را احیا و به جهانیان معرفی کرد . او روشنایی بخش جهانی بود که در آن زاده شده بود و از آن پاسداری کرد همچون نامش تا پایان عمر پر ثمر خود . یادش گرامی باد .

زندگی مهرمنیر جهانبانی

مهرمنير در 27 فروردين 1305 ديده به جهان گشود.مهر منیر فرزند سپهبد امان الله جهانبانی (شاهزاده قاجار، از فرماندهان ارتش شاهنشاهی دوره پهلوی) و مادری روس (هلن کاسمنسکی) بود . وی که دانش آموخته رشته تاریخ در آمریکا بود ، پس از بازگشت  به ایران  در سال چهل شمسی هدیه ای دریافت کرد که  نقشمایه بلوچی آن او را مجذوب خود کرد. او پیش تر به واسطه مادربزرگش با سوزندوزی روسی  آشنایی داشت اما نقوش هندسی  منظم سوزندوزی بلوچ او را مشتاق به دیدار با آفرینندگان این هنر بی بدیل کرد . او از كودكى تحت تأثير سوزندوزى روسى و مهارت هاى مادربزرگ روس، مادر و خاله اش بود. مهرمنير جوان محدوديت ها و هنجارهاى موقعيت اجتماعى خود را به عنوان يك اشرافزادة قاجارى بر نمى تابيد. او بيشتر از هر چيز شيفته يادگيرى و تلاش بود. در 24 سالگى براى تحصيلات عاليه به پاريس رفت و پس از يك سال به آمريكا نقل مكان كرد. او در رشته ى تاريخ دانشگاه USF تحصيل كرد. او در آمريكا بود كه براى اولين بار طعم شيرين زندگى مستقل و كار سخت را تجربه كرد.

---
لطفا ورق بزنید. به مناسبت زادروز بانو مهرمنیر جهانبانی. بیست و هفتم اردیبهشت‌ماه، زادروز بانوی نیکوکاری است که به مدت چهار دهه و تنها به این دلیل که او یک جهانبانی بود، مورد بی‌مهری فرهنگ و هنر و تاریخ‌نویسان بعد از سال پنجاه و هفت قرار گرفته است و نسل حاضر، آنطور که باید شناختی از ایشان ندارد. از شما دعوت می‌کنم که به عنوان یک ایرانی قدرشناس و میهن‌دوست، حتماً مطلب را مطالعه کرده و در انتشار آن بکوشید. بانو مهرمنیر، یک بانوی پیشرو بودند که اقداماتی که انجام دادند، حتی در زمان حال نیز نیاز به قدرت و جسارت زیادی دارد، چه برسد به نزدیک شش دهه پیش. در این پست‌ها، سعی شده، اشتباهات عمدی یا سهوی تاریخی، هنری و فرهنگی، اصلاح شوند
. 
ملتی که از تاریخ و فرهنگ خود، بی‌اطلاع باشد، ملتی ضعیف است که به راحتی مورد هجوم سیاسی و فرهنگی قرار گرفته و هویت خود را از دست می‌دهد. بیایید به پشتوانه آشنایی با پیشینه خود، ملتی قدرتمند و نسلی آگاه بسازیم و با آگاهی از تاریخ و فرهنگ غنی خود و آشنایی با بانوان و مردانی که هر یک سهمی در زنده نگه داشتن غرور و اقتدار ملی و میهنی ما داشتند، سیمرغ ایران را دوباره پر و بال دهیم

با سپاس بسیار از دوستی بسیار بزرگوار و مطلع، که این اطلاعات موثق را در اختیار صفحه قرار دادند. همچنین سپاس از مجله بخارا و سرکار خانم مهسا طهرانی که مقاله‌ای در خصوص بانو مهرمنیر جهانبانی در این مجله به رشته تحریر درآوردند و در این پست‌ها از بخش‌هایی از مقاله ایشان نیز وام گرفته شده است
.
#.روحشان شاد و یادشآن گرامی 
#مهرمنیرجهانبانی #مهرمنیر_جهانبانی #مهر_منیر_جهانبانی #نادر_جهانبانی #نادرجهانبانی #شهبانو #شهبانو_فرح #شهبانو_فرح_پهلوی #پهلوی #جهانبانی #سوزندوزی #سوزندوزی_بلوچ #صنایع_دستی #هنر_ایرانی #بلوچستان
مهر منیر جهانبانی

احیای هنر سوزن دوزی بلوچ گام های محکم به سوی عشق

مهرمنیر جهانبانی پس از بازگشت به ايران در سال ۱۳۴۰ هديه اى دريافت كرد كه نقشمايه بلوچى آن ، او را مجذوب خود كرد و شوق ديدار و كشف پديد آورندگان سوزندوزى ها بلوچى را در او برانگيخت. تلاش خستگى ناپذير براى كشف هنرهاى دستى بلوچى او را به منطقه اى كشاند كه از ابتدايىترين امكانات زندگى از جمله، برق، آب شرب و امكانات بهداشتى ديگر بی بهره بود. سفر به مناطقى كه در سال هاى دور امنيت و امكانات جاده اى مناسب نداشتن نتوانست مانع سفر او به سيستان و بلوچستان بشود و مهرمنير جهانبانى تنها به اين سفر رفت و در زيبايى صنايع دستى بلوچ غرق شد.

به خاطر نبود امكانات در منطقه تصميم گرفت اولين نمايشگاه خود را از سوزن دوزىهاى بلوچ ، سفال كلپورگان، محصولات كشاورزى، حصيربافى قصرقند در سال١٣٤٦درتهران برگزار كند تا پايتخت نشينان را نيز با توانمندىهاى منطقه آشنا كند و حمايت هاى دولتى براى امكانات سيستان بلوچستان بيابد. او توانست توجه بانك صادرات را براى حمايت از كشاورزى منطقه و سرمايه گذارى جلب كند. او سعى كرد سفارش هاى متعددى براى زنان سوزندوز به وجود بياورد تا چرخه اقتصادى زنان بلوچ فعال شود. او در فروشگاهى به نام »نينى« در خيابان دامغان كه مادرش عروسكهاى دست ساز خودش را مىفروخت مدتى بلوچدوزى هاى خودش را ارائه كرد و بعد از آن در مدت طولانىايى انتهاى حياط خانه، فضايى براى نمايش آماده كرد و سوزن دوزى ها را براى مخاطبين با وقت قبلى به نمايش مى گذاشت.

 تلاش های بی وقفه وی کار را به جایی رسانید که فرح پهلوی که خود نیز شیفته فرهنگ و هنر ایرانی بود به دیدار از منطقه علاقه‌مند شود . او می‌گوید : [ از کاخ سعدآباد بیرون آمدم “اسدالله علم” مرا دید و گفت کار خودت را کردی ؟ کجا میبریش؟ ] و اینچنین سفر شهبانو و مهرمنیر به بلوچستان آغاز شد . و سوزندوزیهای زنان بلوچ زینت بخش پوشاک درباریان شد . و مورد استقبال سُفرا و مقامات عالی‌رتبه و چهره‌های مشهور در جهان و حتی هالیود قرار گرفت.

لطفاً ورق بزنید. وقتی تمام مردم، زمین را مرکز جهان می‌دانستند و خورشید را در حال گردش به دور زمین تصور می‌کردند، یک نفر، به درستی معتقد به گردش زمین به دور خورشید بود. اما حقیقت چون نوریست که چون به تاریکی بتابد، تاریکی دیگر وجود نخواهد داشت. پست امروز رو تقدیم می‌کنم به روح بزرگ بانو مهرمنیر جهانبانی که سوزن‌دوزی بلوچ را به چشم یک هنر می‌دید و نه یک صنعت و معتقد بود که هنرمند را نباید در محذورات قرار داد تا  با آسودگی خاطر، هر زمان که دوست دارد، کارکرده و اثر هنری خلق کند، و نیز تقدیم می‌شود به بانوان هنرمند و زحمتکش بلوچ که متأسفانه نام آنها مهجور و ناشناخته مانده است

با سپاس بسیار از دوست بسیار عزیز و بزرگواری که در گردآوری این مطلب کمک‌های بسیار شایانی کردند و نیز سپاس از مجله بخارا و خانم مهسا طهرانی  که بخش‌هایی از این مطلب، وام گرفته از مقاله ایشان در مجله است

برای خواندن قسمت اول، لطفا به پست قبلی مراجعه کنید

#مهرمنیرجهانبانی #مهرمنیر_جهانبانی #مهر_منیر_جهانبانی #نادر_جهانبانی #نادرجهانبانی #شهبانو #شهبانو_فرح #شهبانو_فرح_پهلوی #پهلوی #جهانبانی #سوزندوزی #سوزندوزی_بلوچ #صنایع_دستی #هنر_ایرانی #بلوچستان .
#mehrmonirjahanbani #jahanbani #djahanbani #pahlavi
@monarchy.loyalty
سر کار خانم مهر منیر جهانبانی

اين سفرها دستمايه عشقى بى پايان براى خلق شاهكارهاى هنرى تحسين برانگيز شد. طى چندين دهه كارهاى او به عنوان بافته هاى تزئينى در دكوراسيون خانه ها و روى لباسهاى مجلسى و رسمى جاى گرفت. خيلى زود افراد مشهور به جمع سفارش دهندگان اين طرحهاى هنرى و بومى پيوستند. او با وسواس بسيار بهترين پارچه ها و نخ هايى را كه شايسته چنين كارهاى هنرى اى بودند، انتخاب مى كرد. نبوغ او در انتخاب بهترين رنگ ها در ساختارشكنى و بازسازى طرحهاى سنتى تبلور پيدا مىكرد. در عين حال او به هسته و درونمايه موتيف هاى بلوچستان وفادار باقى ماند.


مهر منیر جهانبانی در روزهای اوج با بیش از پانصد  بانوی هنرمند بلوچ همکاری می‌کرد . او سفارشات  را از طراحان لباس گرفته تمام مقدمات اولیه کار از طراحی و نقشه تا رنگ بندی را خود انجام می‌داد و سپس آنها را همراه با نخ های ابریشم و طلا و نقره و پارچه های فاخر به دست بانوان سوزن دوز بلوچ می رساند و دستمزدهای عادلانه به آنها پرداخت می‌کرد . به همت او نه فقط در حیطه سوزندوزی بلکه در امور کشاورزی و عمرانی، از احداث مدرسه و درمانگاه تا حفر چاه‌های متعدد و آبادی زمین های کشاورزی و گشت گندم و حتی انگور  در منطقه سرمایه گذاری  شد .   پس از انقلاب اما نام او از صفحه هنر ، صنایع دستی ، طراحی پارچه و لباس و حتی سوزندوزی حذف شد . او  را که مسافر جاده های بلوچستان مینامیدند و بیشتر سالهای عمرش را با عشق صرف بالندگی زنان و دختران محروم ترین مناطق ایران کرد . مهر منیر جهانبانی در حالی که سالهای پایانی عمرش ،  دیگر از آنهمه نقش و طرح و خاطره و افتخار هیچ به یاد نمیآورد ، در سال نود و هفت دار فانی را وداع گفت و در سکوت خبری در آدران شهریار در کنار مزار پدر و برادرانش به خاک سپرده شد . 

از مجموعه لباسهای نفیس سوزندوزی شده فرح دیبا که توسط کیوان خسروانی طراحی شده . طراح سوزندوزیهای این لباسها مهر منیر جهانبانی و کار دست بانوان سوزندوز بلوچستان است .  خیاط آن ؛ پری ذولفقاری . دوخت تعدادی از این لباسها تا یکسال به طول انجامیده و وزن بعضی تا پنجاه کیلو میرسد
از مجموعه لباسهای نفیس سوزندوزی شده فرح دیبا که توسط کیوان خسروانی طراحی شده . طراح سوزندوزیهای این لباسها مهر منیر جهانبانی و کار دست بانوان سوزندوز بلوچستان است .  خیاط آن ؛ پری ذولفقاری . دوخت تعدادی از این لباسها تا یکسال به طول انجامیده و وزن بعضی تا پنجاه کیلو میرسد

 جهانبانی او پالت رنگهاى سنتى بلوچى را كه به شش رنگ محدود مى شد به طرز شگفت آورى افزايش داد و تعداد آن ها را به 300 رنگ رساند در حالى كه روحيه ى طرح ها، نقش مايه ها و رنگ هاى آن ها را حفظ مى كرد. او سوزن دوزى بلوچ را دستمايه ى خلق هنرى خود قرار داد با آن ها به مثابه اثر هنرى رفتار مى كرد. طراحى و اتود كردن ايده و سپس وارد مرحله ى اجرا شدن نشانه ى برخورد هنرمندانه و متفكرانه براى خلق هنرى اش بود، ديگر قطعات دوخته شده زنان تكرار و يك سنت صرف نبود و به اثرى هنرى تبديل شده بود كه به لباس الصاق مى شد و يا در تزئين لوازم استفاده مى شد. براى غنا بخشيدن و استفاده ى به جا از قطعات هنرمندانه دست سوزن دوزان بلوچ همراهى كيوان خسروانى به عنوان طراح لباس و پرى ذوالفقارى (Haute Coutuier) در دوخت لباسهاى فاخر نياز بود تا زيبايى اين سوزن دوزى ها دو صد چندان شود. يكى از نمونه هاى عالى كه حاصل تلاش و طراحى هنرمندانه اين تيم و سوزن دوزان بلوچ هست لباسى ست سفيد با حاشيه و پيش سينه آبى و طلايى كه براى يك بانوى ايرانى كار شده است. با توجه به تصاوير موجود كه در اين مقاله نيز آمده است. طراحى لباس بدين صورت انجام شده است طراحى كيوان خسروانى، اتود طراحى پرى ذوالفقارى، اتود دوخت و طراحى مهرمنير جهانبانى بر روى پارچه پنبه اى و سپس بر روى پارچه نهايى لباس موجود هست كه بنا بر اين اتودها و فعل هنرمندانه ى تيم در نهايت تصميم بر درlشت شدن نقش سوزن دوزى گرفته شده است. شايد اين نمونه يكى از نمونه هاى درخشان و هنرمندانه تيم اين لباس باشد كه مراحل مختلف كار قابل رويت است و در حال حاضر در موزه لوور نگهدارى مى شود. با اين حال دغدغه هميشگى او بهبود زندگى زنان بلوچ بود. دستاورد او نتيجه همكارى و ارتباطى است كه با وسواس خاص و عشق به مردم بلوچ پايه ريزى شده بود. در اوج شكوفايى تلاشهايش، بيش از 500 زن با او همكارى مىكردند و به استقلال مالى رسيدند. سالها قبل از اينكه عباراتى چون كارآفرين، سرمايهگذارى خرد (microfinance) و بنگاههاى خرد (micro enterprises) ورد زبان همه شود، مهرمنير چند گروه كارى كوچك تشكيل داد و مديرانى براى آن ها انتخاب كرد.

یک لباس اسکی خاص، بر پیکر یک شخص خاص، کار هنرمندانی خاص در یک تعطیلات زمستانی زیبا در سن موریتز سوئیس در سال هفتاد و یک میلادی. این لباس نیز در ادامه پست‌های هنر زیبای سوزندوزی بلوچ و نقش بانو مهرمنیر جهانبانی، خواهر سپهبد نادر جهانبانی، در طراحی نقوش بلوچ و جهانی شدن این هنر، هست که برای کسب اطلاعات بیشتر درباره آن می‌توانید به پست‌های قبل مراجعه کنید. تصویر رنگی شده تا زیبایی نقوش و رنگ‌ها، بهتر مشخص شوند. اصل تصویر را می‌توانید با ورق زدن مشاهده کنید. لطفا از زدن نام صفحه اینستاگرام، لوگو، واترمارک و تبلیغات بر روی اصل عکس، خودداری نمایید. سپاسگزارم
.
.
برای آشنایی بیشتر با زندگی و شخصیت بزرگمرد نیروی هوایی ایران، جاویدنام تیمسار سپهبد خلبان نادر جهانبانی، لطفاً از پست اول مطالعه کنید
.
.
#نادر_جهانبانی 
#نادرجهانبانی #سپهبد_نادر_جهانبانی 
#جهانبانی #سپهبدنادرجهانبانی
#ارتش_شاهنشاهی #اسکی #ژنرال_چشم_آبی#مهرمنیرجهانبانی #مهرمنیر_جهانبانی #مهر_منیر_جهانبانی #سوزندوزی #سوزندوزی_بلوچ #صنایع_دستی #هنر_ایرانی #بلوچستان 
#mehrmonirjahanbani #jahanbani #djahanbani #naderjahanbani #naderdjahanbani
@monarchy.loyalty
یک لباس اسکی خاص، بر پیکر یک شخص خاص، کار هنرمندانی خاص در یک تعطیلات زمستانی زیبا در سن موریتز سوئیس در سال هفتاد و یک میلادی. این لباس نیز در ادامه پست‌های هنر زیبای سوزندوزی بلوچ و نقش بانو مهرمنیر جهانبانی، خواهر سپهبد نادر جهانبانی، در طراحی نقوش بلوچ و جهانی شدن این هنر، هست

منبع برگرفته از صفحه اینستا گرام بسیار عالی” سوشن استادیو و به نقل از صفحه souchen. studio “, مجله بخارا و سرکار خانم مهسا طهرانی که مقاله‌ای در خصوص بانو مهرمنیر جهانبانی در این مجله به رشته تحریر درآوردند و در این پست‌ها از بخش‌هایی از مقاله ایشان نیز وام گرفته شده است .

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید :

طراح لباس فرح پهلوی

استایلر
استایلر
طراحی لباس و گرافیک

دیدگاهتان را بنویسید